Ev Ekmeği

Şanlıurfa Köylerinde Ev Ekmeği:
"Sobadan Sofraya Bereket"

Şanlıurfa’da şehre indiğinizde fırından ekmek alırsınız.
Ama köyüne gittiğinizde kapı çalınır çalınmaz burnunuza ilk gelen koku bellidir:
Ev ekmeği kokusu.

Urfa köylerinde ekmek sadece doymak için yenmez.
Ekmek, namustur, berekettir, misafirdir.
Bir kadın hamur yoğuruyorsa o evde işler yolunda demektir.

1. Hamur Yoğurmak: Günün İlk İbadeti
Köyde gün sabah ezanıyla, hamur leğeninin sesiyle başlar.

Nine kalkar, un elenir.
Ortasına açılan çukura köy mayası,
tuz, su ve bir kaşık yoğurt konur.
Yoğurt ekmeğin sırrıdır.

Hamur en az 15 dakika yoğrulur.
"Hamur dövmek" derler buna.
Ne kadar döversen o kadar canlanır.
Yoğuran kadın hamurla konuşur: "Kabarsın, bereketli olsun" diye dua eder.
Üstüne temiz bir bez örtülüp sobanın yanına bırakılır.
Urfa sıcağında 1 saatte iki katına çıkar.

1. Pişirme Yöntemleri:
Her Köyün Bir Tadı Var
Şanlıurfa köylerinde 3 tip pişirme vardır:

2. Tandır Ekmeği: En makbulü.
Saç tandır yakılır.

3 dakikada kabarır, altı sac izli, üstü çıtır olur.
Kokusu 3 sokağa gider.

4. Sac Ekmeği / Bazlama: Saç ocağın üstüne konur.
Bezeler elde yassıltılıp saçta arkalı önlü pişirilir.
Kahvaltıya, isotlu çiğköftenin yanına birebirdir.

5. Bu Ekmek Neden Farklı?
Market ekmeği 2 günde taş gibi olur. Ama köy ekmeği 8 ay durur. Neden?
*Şehir Ekmeği* *Köy Ekmeği*
Hazır maya, katkı Köy mayası, yoğurt

2 saatte pişir 2 saat mayalanır, ağır pişir
Katkı maddesi Sadece un, su, tuz, ateş

1 günde bayatlar 1 hafta yumuşak kalır
Bir de içine "acele" girmez.
Tezgahta beklemez. Yoğrulur, mayalanır, pişer, direkt sofraya gelir.

6. Ekmeğin Etrafında Dönen Hayat
Köyde ekmek kesilmez, koparılır.
Yere düşerse 3 kere öpüp alna konur.
Artanı çöpe atılmaz, ufalanıp kuşlara verilir.

Kışın sobanın üstünde ısıtılır.
Yanına domates ev salçası ve soğanı ekşisi,
sade yağ, isot sürülür. Yazın ayranla dürüm yapılır.

Misafir geldiğinde ilk ikram sudan sonra ekmektir.
"Ekmeğimizi bölüşelim" demek, "sen bizdensin" demektir.

HİKAYE: "Son Somun"
1998 kışı. Harran’a bağlı bir köy.
Kar 2 metre. Yollar kapalı.

Ayşe Ana’nın evinde un bitmiş. E
lde kalan son bir kilo un var.
5 torun, 2 gelin.

Ayşe Ana o unu yoğurdu.
Büyük bir somun yaptı. Fırına sürdü.
Ekmek kabara kabara pişti.
Mis gibi koku eve yayıldı.

Torunlardan biri dedi: "Nine açım."
Ayşe Ana ekmeği 8 eşit parçaya böldü.
Herkese bir parça verdi. Kendisi yemedi.
"Ben tokum kızım" dedi.