Reşit Emmi Hikâyesi (Lakabı Reşoy xuni)

"Bismillah Her Hayrın Başındır"
Karaköprü İlçesinde Reşit Emmi Hikâyesi
(Lakabı Reşoy xuni)

Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesinde yıllardır anlatılan ibretli hikâyelerden biri de
halk arasında Reşit Emmi yani (Reşoy Xuni) olarak bilinen bir şahsın hayatıdır.
Bu anlatım, resmî kaynaklardan doğrulanmış bir tarihî kayıt olmaktan ziyade,
yöre insanının hafızasında yaşayan bir halk rivayetidir.

Gurbetten Hapishaneye Uzanan Bir Ömür

Anlatılanlara göre Reşit Emmi gençlik yıllarında tüccarlık yapar,
sık sık Suriye'ye gidip gelirdi.
Günlerden bir gün haksız yere tutuklanır ve uzun yıllar hapishanede kalır.
Aradan yıllar geçmesine rağmen kendisinden hiçbir haber alınamaz.
Yakınları onu öldü zanneder.

Yıllar sonra özgürlüğüne kavuşan Reşit Emmi,
gece vakti evine döner. O dönemde evlerin kapıları bugünkü gibi kilitli değildir.
Sessizce içeri girdiğinde eşini başka bir adamla aynı yatakta görür.
Büyük bir öfke ve acıyla silahına davranır.

Rivayete göre ilk kurşun eşine isabet eder ve kadın hayatını kaybeder.
Ardından aynı silahı adama doğrultur;
ancak silah bir türlü ateş almaz.
Bunun üzerine ikisi arasında büyük bir boğuşma yaşanır.
Komşular yetişir, olayın ardından Reşit Emmi yeniden tutuklanır ve yıllarca cezaevinde kalır.
"Reşit amcanın haberi yoktu, eşi örf ve adet gereği başkasıyla zorlan evlendirilmişti"

Hapishanede Değişen Bir Hayat

İkinci mahkûmiyetinden sonra artık dünya nimetlerinden elini eteğini çeker.
Cezaevindeki yıllarını namaz, Kur'an, tesbih ve zikirle geçirir.
Günler, aylar ve yıllar birbirini kovalar.
Nihayet çıkan bir afla özgürlüğüne kavuşur.

Ancak köyüne dönmez. Malı, mülkü ve tarlası olmasına rağmen dünyaya küsmüştür.
Çoğu zaman Badıllı Halil Ağa'nın yanında kalır.
Kimseyle gereksiz konuşmaz, kimseyi kırmaz.
Kendisine verilen yemeği yer,
ikram edilen çayı içer; fakat gecelerini neredeyse tamamen hayatı ibadetle geçirir.

Çerçi ile Yaşanan Hadise

Bir gün aynı odada bir çerçi misafir edilir.
Gece vakti çerçi kalkıp çay hazırlamak ister.
Reşit Emmi ona:

"Evladım, ev sahibinden izin almadan çay yapma."
der.

Rivayete göre misafir bu söze aldırmaz,
tartışma büyür ve sabaha kadar kavga ederler.
Sabah olduğunda ikisinin de yaralı olduğu görürler.
Reşit emmi de der ki Rabbim bizi şerri bi nafçiden Star eyle.

Öğleye doğru Reşit Emmi misafirin yanına gider ve şöyle der:
"Evladım, ben bu dünyada mahkeme mahkeme,
hapishane hapishane dolaştım.
Bari ahirette rahat edeyim.
Gel birbirimizden helalleşelim."

Bu söz üzerine birbirlerinden helallik alırlar ve ayrılırlar.
Bu olay, kırgınlığı uzatmamanın ve kul hakkından sakınmanın güzel bir örneği olarak anlatılır.

Sabah Namazına Olan Hassasiyeti
Yörede anlatılan en dikkat çekici rivayetlerden biri de sabah namazıyla ilgilidir.
Reşit Emmi, kışın en soğuk günlerinde bile sabah namazını cemaatle kılmayı ihmal etmezmiş.
Caminin imamı ise her gece camiyi kilitlediği hâlde sabah geldiğinde
Reşit Emmi'yi içeride görünce hayrete düşmüş.

Bir gün kendisine sormuş:
"Reşit Emmi, sende caminin anahtarı mı var?"
O da:
"Hayır evladım."
deyince imam şaşkınlıkla:
"Peki içeri nasıl giriyorsun?"
diye sormuş.
Reşit Emmi ise şu cevabı vermiş:
"Ben kapıya gelir,
'Bismillah' derim. Allah dilerse kapı bana açılır."

Bu anlatım, tarihî olarak doğrulanmış bir olaydan
ziyade halk arasında anlatılan manevî bir rivayettir.

Bismillah Her Hayrın Başındır

Bediüzzaman Said Nursî, Risale-i Nur Külliyatı'nın
ilk eseri olan Sözler kitabının başında şu ifadeyi kullanır:

"Bismillah her hayrın başıdır.
Biz dahi başta ona başlarız."

Bu cümle, bir Müslümanın hayatındaki bütün güzel işlerin Allah'ın adıyla başlaması
gerektiğini ifade eder.
"Bismillah"
demek yalnızca bir söz söylemek değildir;
insanın gücünün sınırlı olduğunu kabul edip her işte Allah'ın yardımını istemesidir.

Kur'an-ı Kerim'de Besmele ile başlar.
Bu da "Bismillah"ın İslam'daki önemini gösterir.

Elbette "Bismillah" söyleyen herkes için olağanüstü hadiseler meydana geleceği iddia edilemez.
Ancak samimiyetle Allah'a yönelen,
ibadetine devam eden ve O'na güvenen kimselerin manevî huzur bulacağı İslam'ın temel öğretileri arasındadır.

Sonuç
Reşit Emmi'nin hayatı,
doğruluğu tarihî belgelerle ispatlanmış bir biyografi olmaktan çok,
Şanlıurfa'nın sözlü kültüründe yaşayan ibretli bir halk anlatısıdır.
Bu hikâye; sabır, tövbe, kul hakkından sakınma,
helalleşme, namaza bağlılık ve her işe
"Bismillah" ile başlamanın önemini hatırlatan güçlü mesajlar taşımaktadır.

Belki de bu yüzden büyükler,
bu kıssayı anlatırken şu sözü özellikle tekrar ederler:

"Bismillah her hayrın başıdır;
insanın kalbi de hayatı da Allah'ın adıyla güzelleşir."
Allah rahmet eylesin, mekânını cennet eylesin.
Rabbim günahlarını affetsin, kabrini nurla doldursun.

Makamını âli, derecesini yüksek eylesin.
Geride kalan ailesine ve sevenlerine sabır ve metanet ihsan eylesin.
Rabbim, imanla yaşamayı ve imanla huzuruna varmayı hepimize nasip etsin.

Âmin.