Günümüzde Kaybolan Bir Meslek: Çulculuk

Günümüzde Kaybolan Bir Meslek: Çulculuk

Şanlıurfa’nın geleneksel el sanatlarından çulculuk,
geçmişte ulaşım ve hayvancılığın önemli bir parçası olan köklü bir sanaattı.
Çulcular; at, merkep ve diğer yük hayvanları için çul, palan,
semer ve çeşitli ve,
Ayrıca eski bez ve giysilerden hazırlanan çaputları el tezgâhlarında
dokuyarak günlük yaşamda kullanılan çaput çullar üretirlerdi.

Çulun en önemli görevi, hayvanın sırtını semer ve eyerin doğrudan temasından korumaktı.
Böylece uzun süreli yolculuklarda hayvanın sırtında yaralanma ve tahriş oluşmasının önüne geçilir,
binicinin de daha rahat ve dengeli bir şekilde oturması sağlanırdı.
Geçmişte ulaşımın büyük ölçüde at ve diğer yük hayvanlarıyla sağlandığı düşünüldüğünde,
çulun günlük yaşamda ne kadar önemli olduğu daha iyi anlaşılmaktadır.
İnsanlar köyler ve şehirler arasında kilometrelerce yolu at sırtında kat ederken
bu geleneksel malzemeler hem hayvanın sağlığı hem de yolculuğun rahatlığı açısından büyük önem taşıyordu.

Şanlıurfa’da çulculuğun önemli merkezlerinden biri Kürkçü Pazarı idi.
1970’li yıllarda burada hâlâ bu işle uğraşan ustalar bulunuyordu.
Ancak motorlu taşıtların yaygınlaşması ve yük hayvanlarının ulaşımda giderek daha az kullanılması,
çulculuğa olan ihtiyacı da azalttı.
1980’li yılların sonlarına doğru çulcu dükkânları birer birer kapanarak meslek büyük ölçüde ortadan kalktı.

Bugün çulculuk, Şanlıurfa’nın kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel mesleklerinden biri olarak
geçmişteki yerini korumaktadır.
A. Cihat Kürkçüoğlu’nun 1978 yılında çektiği fotoğraflar,
bu sanaatın son dönemlerini,
ustalarını ve çalışma ortamlarını belgeleyen önemli kültürel miras niteliğindedir.